...Πίσω από την επιθετική στρατηγική της Τουρκίας στο Αιγαίο

Τρίτη, 11 Αυγούστου 2009

Είναι ξεκάθαρο ότι οδηγούμαστε σε μια νέα κρίση στις σχέσεις Ελλάδος Τουρκίας. Πολλοί είναι οι πολιτικοί παράγοντες που το επιβεβαιώνουν. Πλησιάζει η ώρα της εξέτασης του νέου σχεδίου επάνενωσης της Κύπρου. Συνάμα η Τουρκία βγήκε από την διπλωματική απομόνωση και εδραιώνει τον ρόλο της στην ενεργειακή αντιπαράθεση στην Κεντρική Ασία, συνάπτοντας συνεργασία με τους Ρώσους στον αγωγό South Stream καθώς και την πετρελαιαγωγό Σαμψούντας-Τζεϊχάν .

Όποτεδήποτε η Τουρκία οδηγήται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, προηγούνται δράσεις που έχουν ως σκοπό την άυξηση των διαπραγματευτικών της χαρτιών. Έτσι η διεύρυνση των Γκρίζων ζωνών στο Αιγαίο της επιτρέπει να δημιουργεί θέσεις τις οποίες θα μπορούσε να διαπραγματευτεί για να αποφύγει άλλες πιο ουσιαστικές παραχωρήσεις.

Όμως, πέραν των άμεσων εξελίξεων η Τουρκία έχει μακροπρόθεσμους στόχους. Δίχως αμφιβολία ο απώτερος στόχος της είναι ο εποικισμός ολόκληρης της Βαλκανικής στα πλαίσια των παλαιών κτίσεων της. Παρολά αυτά υπάρχει και ένας ενδιάμεσος διαχρονικός στόχος. Η Τουρκία ελέγχει τα Δαρδανέλλια που οδηγούν στην Μαύρη Θάλασσα. Ανέκαθεν το εμπόριο στην Μαύρη Θάλασσα ήταν εξαιρετικά κερδοφόρο. Το σημερινό καθεστώς των στενών θεωρεί τα στενά διεθνές δίοδο και επιτρέπει στα εμπορικά πλοία να διέρχονται ελεύθερα. Το ελέυθερο της πρόσβασης δεν ισχύει όμως για τα πολεμικά πλοία. Η Τουρκία μπορεί όποτε το θεωρεί σκόπιμο να εμποδίζει την διέυλευση πολεμικών πλοίων, όπως έπραξε κατά την διάρκεια της Ρωσογεωργιανής σύρραξης το καλοκαίρι του 2008. Τότε η Τουρκία δεν επέτρεψε στον ΝΑΤΟικό στόλο να εισέλθει στην Μαύρη Θάλασσα προμυνήοντας μια μελλοντική συνεργασία με την Ρωσία.

Ο έλεγχος της διέυλευσης που ασκεί η Τουρκία μπορεί όμως να ελεγχθεί από την χώρα που μπορεί να ελεγξει την υδάτινη προσβαση προς τα Δαρδανέλλια. Η μοναδική χώρα με αυτή την γεωγραφική ιδιαιτερότητα είναι η Ελλάδα. Η επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια τους Δικάιου της Θάλασσας του 1982, έδωσε στην Ελλάδα το δικαίωμα να εξουδετερώσει τον αποκλειστικό έλεγχο που ασκεί η Τουρκία επί της πρόσβασης στην Μάυρη Θάλλασα.

Πόσο σημαντικά έιναι όμως τα Δαρδανέλλια και για ποια χώρα ;

Την στρατηγική σημασία των στενών μαρτυρά από την Αρχαιότητα ο Τρωικός πόλεμος. Τα στενά έπαιξαν σημαντκό ρόλο στην μεταφορά της πρωτέυουσας της Ρωμαικής Αυτοκρατορίας στην πόλη Βυζάντιο που μετονομάστηκε σε Κωνσταντινούπολη.

Πιο πρόσφατα, τους τελευταίους 3 αιώνες τα στενά αποτέλεσαν τον κέντρο του ενδιαφέροντος των Ρωσικών βλέψεων. Ο Πέτρος ο Μέγας αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας του για να εξασφαλίσει τον έλεγχο επί του Εύξεινου Πόντου. Ο έλεγχος των στενών είναι τόσο ζωτικής σημασίας για την Ρωσία που αποτέλεσε το κύριο αίτημα της στις διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν την ήττα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας στον Ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1828-29. H συνθήκη Hunkiar Iskelesi απαιτούσε τον αποκλεισμό των στενών σε πολεμικά πλοία δυνάμεων εκτός Ευξείνου πόντου όταν ζητούταν από τη Ρωσία.

Το καθεστώς άλλαξε με την συνθήκη του Λονδίνου το 1841, που επέτρεπε μόνο τα πολεμικά πλοία της Οθωμανική αυτοκρατορίας να διασχίζουν τα στενά. Έπειτα, Γάλλοι και Άγγλοι χρησιμοποίησαν τα στενά για να πραγματοποιήσουν την επιτυχημένη εκστρατεία στην Κριμαία ενάντια στην Ρωσία, που άλλαξε το καθεστώς των στενών στην Σύνοδο των Παρισίων το 1856. Στον 1ο Παγκόσμιο πόλεμο οι Άγγλοι επιχείρησαν να ελέγξουν τα στενά με την αποτυχημένη απόβαση στην Καλλίπολη. Η επιμονή των Άγγλων ως προς το δύσκολο αυτό εγχείρημα σηματοδοτεί την στρατηγική αξία της πρόσβασης στον Ευξεινο Πόντο.

Το 1920 τα στενά αποστρατικοποιήθηκαν με την Συνθήκη των Σεβρών. Το 1923 η Συνθήκη της Λωζάνης έδωσε πίσω τα στενά στην Τουρκία αλλά επέτρεψε την ελέυθερη πρόσβαση σε όλα τα ξένα πολεμικά πλοία. Η Τουρκία επανέφερε τον στρατιωτικό έλεγχο των στενών επίσημα με τη Συνθήκη του Μοντρέ του Ιουλίου 1936.

Το 1921 η Κωνσταντινούπολη παρέμενε υπό τον έλεγχο του Σουλτάνου και την εποπτεία των Άγγλων, με τους Νεότουρκους να ελέγχουν τις περιοχές ανατολικά της Άγκυρας. Δίχως αμφιβολία η επιδίωξη της επανακατάληψης των στενών από τους Νεότουρκους ήταν ένας από τους κυριότερους λόγους που ο Λένιν προσέφερε τεράστια οικονομική και στρατιωτική βοήθεια στις Κεμαλικές δυνάμεις κατά την διάρκεια του Ελληνοτουρκικού πόλεμου την περίοδο 1921-22. Η συμφωνία των Μπολσεβίκων με τους Νεότουρκους ήταν ίσως ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες που οδήγησαν Γάλλους και λοιπούς συμμάχους να επιδιώξουν επαναπροσεγγιση με τον Κεμάλ.

Με την επάνοδο της Ρωσίας στην διεθνή πολιτική σκηνή ο στρατιωτικό έλεγχος των στενών αποτελεί πολιτικό διαπραγματευτικό χαρτί ύψιστης σημασίας για την περαίωση των σχέσεων της Τουρκίας με την Ρωσία αλλά και τις ΗΠΑ. Όμως, η πολιτική αξία αυτού του παράγοντα τήνει να μειωθεί σημαντικά έαν η Ελλάδα προχωρήσει σε επέκταση των χωρικών της υδάτων στο Αιγαίο. Σε αυτή την περίπτωση η Τουρκία δεν θα έχει μονοπώλειο επί της πρόσβασης στην Μ. Θάλασσα διότι η Ρωσία θα μπορεί να εξασφαλίσει την ασφάλεια των νότιων Ευρωπαικών συνόρων της μέσω συμφωνίας με την Ελλάδα.

Η επέκταση των Ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. μεταβάλει το Αιγαίο σχεδόν εξολοκλήρου σε Ελληνική θάλασσα. Σύμφωνα με τις διεθνής συνθήκες ένα κράτος μπορεί να ελέγχει την πρόσβαση πλοίων στα εθνικά χωρικά της ύδατα. Έαν η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα όπως δικαιόυται, τότε θα μπορεί να ελέγξει και να συνδιαχειριστέι με την Τουρκία την στρατιωτική πρόσβαση στην Μ. Θάλασσα. Έτσι η Ρωσία θα μπορεί να διαπραγματευτεί με την Τουρκία υπό διαφορετικούς όρους. Ας μην ξεχνούμε ότι για πάνω από 2 αιώνες η Ρωσία αποτελεί την μόνη ουσιαστική διαχρονική απειλή προς την Τουρκία.

Στο διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας ισχύουν διατάξεις που δεν επιτρέπουν τον εθνικό έλεγχο επί των υδάτινων διόδων, ειδικά όταν αυτές αφορούν κλειστές θάλασσες. Παρόλα αυτά, στην πράξη, η Τουρκία και η Ρωσία δεν πρόκειται ποτέ να τηρήσουν την διάταξη διότι θίγει τα δικά τους ζωτικά συμφέροντα. Έτσι η διάταξη αυτή παραμένει διακοσμιτική. Εξάλλου σε περίπτωση επέκτασης στα 12 ν.μ. η Ελλάδα θα μπορούσε να εφαρμόσει την πολιτική της Τουρκίας να περιορίζει την έλευση μόνο των πολεμικών πλοίων η οποία θα ήταν αρκετή για να αναβαθμίσει την στρατιωτική σημασία της χώρας μας.

Μέσω της επιθετικής της πολιτικής στο Αιγαίο η Τουρκία επιδιώκει να αποτρέψει την επέκταση των Ελληνικών χωρικών υδάτων που θα εξουδετερώσουν την δική της επικυριαρχία στον έλεγχο της στρατιωτικής πρόσβασης στην Μαύρη Θάλασσα. Αυτός είναι και ο λόγος που προτίνει την διχοτόμηση του Αιγαίου, της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης, και του FIR των Αθηνών.

Η πρόσβαση στην Μ. Θάλασσα είναι πολύ πιο σημαντική από τα πιθανά κοιτάσματα πετρελαίου που τυχόν να κρύβονται στο πυθμένα του Αιγαίου. Επιπλέον καμία από τις χώρες που διατηρούν συμφέροντα στην περιοχή δεν επιθυμούν να προσθέσουν στο κεφάλι τους ένα επιπλέον πονοκέφαλο που να ακούει στο όνομα Ελλάδα - ας μην ξεχνούμε ότι το 1922 η Ελλάδα πιέστηκε αφόρητα για να παραδόσει στην Τουρκία την Ανατολική Θράκη.

Υπολογίζεται ότι στα επόμενα χρόνια η ενέργεια που θα διοχετεύεται μέσω τη Μ. Θάλασσας θα καλύπτει το 70% των ευρωπαικών αναγκών, από το 50% στο οποίο βρίσκεται σήμερα. Πηγή Όσο θα αυξάνεται η ροή ενέργειας μέσω της Μ. Θάλασσας προς την Ευρώπη, τόσο θα εντείνεται η αντιπαράθεση HΠΑ-Ρωσίας, με αποτέλεσμα η Τουρκία να ασκεί όλο και μεγαλύτερη πίεση προς την Ελλάδα.

Η εξήγηση λοιπόν είναι πολύ απλή αλλά σπάνια συζητιέται.

ΕΨ

2 comments:

Ανώνυμος 26 Αυγούστου 2009 - 10:28 π.μ.  

Νο! νο! νο! Αυτό είναι τελείως λάθος. Η Τουρκία έχει χωρικά ύδατα 6νμ από τις ακτές της. Έτσι δημιουργείται μια στενή λωρίδα χορικών υδάτων που κινείται παράλληλα στις ακτές της και συνδέει τα Στενά με τη Μεσόγειο. Κανείς δεν μπορεί να διακόψει την διέλευση διαμέσου αυτής της λωρίδας αν δεν το επιθυμήσει η Τουρκία. Αυτό είναι σαφές και στο χάρτη ξεκάθαρα. Έτσι μόνο η Τουρκία μπορεί να αποφασίσει ποιος μπορεί και ποιος δεν μπορεί να μπει στη Μαύρη Θάλασσα ή να βγει από αυτή, εάν η πλεύση του δεν εμπίπτει στις αρχές αβλαβούς διελεύσεως.

ellinopsychos 26 Αυγούστου 2009 - 2:55 μ.μ.  

Κάνεις λάθος φίλε μου.

Η απόσταση της Τουρκίκής ακτής από την Σάμο είναι μόλις ένα 1χμ. Εκεί τα χωρικά ύδατα της Ελλάδας χωρίζονται στα δύο. Η Τουρκία έχει 500 μέτρα, Όμως στην μέση των Τουρκικών χωρικών υδάτων υπάρχει νησίδα διαμέτρου 200 μέτρων. Αυτή δεν είναι αρκετά μεγάλη ούτε κατοικίσιμη για να έχει υφαλοκριπίδα. Απομένουν λοιπόν 200 μέτρα ρηχής θάλασσας.

Όπως και να έχει από το σημείο αυτό δεν μπορεί να περάσει ο έκτος στόλος!!!

Άρα δεν υπάρχει αυτή η Τουρκική λωρίδα των 6 νμ όπως ισχυρίζεσαι.